Pazaryeri satıcısının KDV hesabında iki ayrı oran dünyası var: sattığınız ürünün oranı ve size kesilen komisyon, kargo faturalarının oranı. İkisini karıştırmak, kâr hesabını sessizce bozar.
Kısa cevap: Türkiye'de KDV oranları genel oran %20 ve indirimli oranlar %10 ile %1'dir. Ürünün hangi orana tabi olduğu, KDV Kanunu'na ekli listelerde ve Cumhurbaşkanı kararlarında yer alıp almamasına göre belirlenir; listelerde olmayan ürünler genel oran olan %20'ye tabidir. Pazaryeri komisyonu ve kargo gibi hizmet faturaları ise ürününüzün oranından bağımsız olarak genellikle %20 KDV içerir.
KDV (katma değer vergisi), mal ve hizmet teslimlerinde nihai tüketiciye yansıyan bir tüketim vergisidir. Türkiye'de bir ürünün KDV oranı, o ürünün KDV Kanunu'na ekli listelerde ve ilgili Cumhurbaşkanı kararlarında hangi grupta yer aldığına göre belirlenir. Temmuz 2023'ten bu yana geçerli olan yapıda üç oran vardır:
| Oran | Kapsam (genel mantık) |
|---|---|
| %20 (genel oran) | Listelerde özel olarak belirtilmeyen tüm mal ve hizmetler. E-ticarette satılan ürünlerin büyük kısmı ile pazaryeri komisyonu, kargo, reklam gibi hizmetler bu gruptadır. |
| %10 (indirimli oran) | Listede sayılan bazı gıda ürünleri, bazı tekstil ve hazır giyim ürünleri ve diğer belirli mal ve hizmetler. |
| %1 (indirimli oran) | Listede sayılan bazı temel gıda ve tarım ürünleri gibi sınırlı sayıda mal. |
Oranlar ve listelerin kapsamı Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilebilir. Bu yüzden belirli bir ürünün oranını genel bir tablodan değil, ürünün tanımı ve gümrük tarife pozisyonu üzerinden mali müşavirinizle veya Gelir İdaresi'nin güncel düzenlemeleriyle doğrulamalısınız.
Ürün bazında kesin bir liste vermek yanıltıcı olur, çünkü aynı ürün grubunda bile ürünün işlenmişlik derecesi veya tanımı oranı değiştirebilir. Ancak satıcıların sahada karşılaştığı genel eğilimler şöyledir:
Pazaryerine ürün yüklerken KDV oranı alanını doğru doldurmak önemlidir, çünkü fatura ve hakediş hesapları bu alana göre yapılır.
Pazaryeri satıcısı bir siparişte iki tür KDV ile karşılaşır:
KDV mükellefi bir satıcı, dönem sonunda hesaplanan KDV'den indirilecek KDV'yi düşer ve farkı öder. İndirilecek KDV fazlaysa bu tutar sonraki döneme devreder. Burada kritik nokta şudur: Ürününüz %10 KDV'li, gideriniz %20 KDV'li ise sürekli devreden KDV oluşabilir ve bu tutar nakit akışınızda bağlı kalır.
Ödenecek KDV = Hesaplanan KDV (satışlar) − İndirilecek KDV (alışlar ve giderler). Sonuç negatifse fark devreden KDV olur.
Bir hazır giyim ürününün %10 KDV'ye tabi olduğunu varsayalım. Rakamlar örnektir.
| Kalem | KDV dahil | KDV oranı | KDV tutarı |
|---|---|---|---|
| Satış fiyatı | 440 TL | %10 | 40,00 TL (hesaplanan) |
| Komisyon (örnek %20 varsayalım) | 88 TL | %20 | 14,67 TL (indirilecek) |
| Kargo (örnek) | 60 TL | %20 | 10,00 TL (indirilecek) |
| Ürün alışı | 165 TL | %10 | 15,00 TL (indirilecek) |
| Bu sipariş için net KDV | 0,33 TL ödenecek |
Görüldüğü gibi ödenecek KDV neredeyse sıfıra iniyor. Biraz daha yüksek komisyon veya reklam harcamasıyla bu tutar negatife döner ve devreden KDV birikir. Aynı ürün %20 KDV'li olsaydı hesaplanan KDV yaklaşık 73 TL olurdu ve tablo tamamen değişirdi. Hesabı kendi rakamlarınızla yapmak için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
KDV dahil bir tutardan KDV hariç tutarı bulmak için fiyat (1 + KDV oranı) değerine bölünür.
Sık yapılan bir hata, KDV'yi bulmak için fiyatı oranla çarpmaktır (600 × 0,20 = 120 TL). Bu yanlıştır; çünkü 600 TL zaten KDV dahildir. Net kâr hesabında bu farkın etkisini net kâr hesaplama yazısında detaylı anlattık.
Pazaryeri panellerinde her ürün için bir KDV oranı alanı bulunur ve bu alan, müşteriye kesilen faturadaki KDV'yi, hakediş hesaplarını ve muhasebe kayıtlarınızı doğrudan etkiler. Toplu yükleme yapan satıcılarda bu alan çoğu zaman şablondaki varsayılan değerle bırakılır ve hata fark edilmeden aylarca sürebilir. Düzenli bir kontrol için şu adımları uygulayın:
Yanlış oranın maliyetini bir örnekle görelim. %10 KDV'ye tabi bir ürünü yanlışlıkla %20 ile faturaladığınızı ve 550 TL'ye sattığınızı varsayalım. Doğru oranla KDV hariç gelir 500 TL olacakken, %20 ile hesaplandığında 458,33 TL görünür; satış başına yaklaşık 41,67 TL fazla KDV beyan etmiş olursunuz. Ayda 300 adet satışta bu fark yaklaşık 12.500 TL'ye ulaşır. Tersi durumda, yani %20'lik ürünü düşük oranla faturalamak ise eksik beyan ve ceza riski doğurur.
Komisyon tarafındaki KDV etkisini görmek için Trendyol komisyon hesaplama aracına da bakabilirsiniz.
E-ticarette KDV oranları %1, %10 ve %20'dir; listelerde yer almayan ürünler genel oran olan %20'ye tabidir. Ürününüzün oranını ürün tanımı üzerinden doğrulayın, pazaryeri panelinde doğru oranı seçin ve hizmet faturalarındaki %20 KDV'nin indirilebilir olduğunu kâr hesabına yansıtın. İndirimli oranlı ürün satıyorsanız devreden KDV'yi nakit planınıza ekleyin. Oranlar değişebileceği için kesin uygulama konusunda mali müşavirinizle çalışın.
E-ticarette satılan ürünlerin büyük kısmı genel oran olan %20'ye tabidir. Bazı gıda, tekstil ve hazır giyim ürünleri gibi belirli gruplar ise indirimli oranlara tabi olabilir.
Pazaryeri komisyonu bir hizmet bedeli olduğu için genellikle %20 KDV'ye tabidir. Bu oran sattığınız ürünün KDV oranından bağımsızdır.
Ürünün tanımı ve gümrük tarife pozisyonu üzerinden KDV Kanunu'na ekli listeler ve güncel Cumhurbaşkanı kararları kontrol edilir. En güvenli yol mali müşavirinizle teyit etmektir.
Bir dönemde indirilecek KDV, hesaplanan KDV'den fazla olduğunda aradaki fark sonraki döneme devreder. İndirimli oranlı ürün satan ve yüksek gider KDV'si olan satıcılarda sık görülür.
KDV dahil fiyat (1 + KDV oranı) değerine bölünerek KDV hariç tutar bulunur; aradaki fark KDV'dir. Örneğin %20 KDV'li 600 TL'nin KDV hariç tutarı 500 TL, KDV'si 100 TL'dir.
Ücretsiz KDV hesaplama aracıyla KDV dahil ve hariç tutarları %1, %10 ve %20 oranlarında anında hesaplayın. Fiyatlama ve kâr hesabınızı doğru tabandan başlatın.