Pazaryeri Satıcıları İçin Vergi Rehberi: Fatura, KDV ve Stopaj

Pazaryerinde satış yapan bir işletmenin vergi yükü üç ana kalemden oluşur: kestiği faturalar ve bunların KDV'si, aldığı faturalar ve indirebileceği KDV, son olarak dönem sonunda ödenecek gelir veya kurumlar vergisi. Son yıllarda bunlara pazaryerlerinin hakedişten yaptığı stopaj kesintisi de eklendi. Aşağıda her birini sırayla ele alıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat sık değiştiği için kendi durumunuzu mutlaka bir mali müşavirle netleştirin.

Pazaryeri satıcısı hangi faturayı kesmeli?

Satıcı, son tüketiciye yaptığı her satış için fatura düzenlemek zorundadır. Pratikte bu fatura elektronik olarak kesilir: alıcı e-Fatura mükellefi ise e-Fatura, değilse e-Arşiv Fatura. Pazaryerinde alıcıların büyük kısmı bireysel olduğu için çoğu satış e-Arşiv ile faturalanır. Kurumsal alıcılardan gelen siparişlerde vergi numarası bilgisi siparişte yer alır ve fatura türü buna göre seçilir.

Faturayı kim kesiyor sorusu sık karıştırılır. Ürünün satıcısı sizseniz faturayı siz kesersiniz; pazaryeri ise size verdiği hizmet (komisyon, kargo, reklam, hizmet bedeli) için ayrı bir fatura keser. Yani bir siparişte en az iki fatura vardır: sizin müşteriye kestiğiniz satış faturası ve pazaryerinin size kestiği hizmet faturası.

Fatura sürecinde dikkat edilecekler

• Fatura tarihi ile kargoya teslim tarihi arasındaki yasal süreyi aşmayın; geciken faturalar cezaya konu olabilir.
• İade gelen siparişler için iade faturası veya gider pusulası gibi uygun belgeyi düzenleyin, aksi halde iade edilen satışın KDV'sini ödemeye devam edersiniz.
• Pazaryerinin entegrasyonu veya bir e-fatura entegratörü kullanıyorsanız ürün KDV oranlarının doğru tanımlandığını düzenli kontrol edin.

KDV pazaryeri satışlarında nasıl hesaplanır?

KDV, satıştan hesaplanan vergiden alışlarda ödenen verginin düşülmesiyle bulunan farktır. Türkiye'de genel oranlar yüzde 1, yüzde 10 ve yüzde 20'dir; ürününüzün hangi orana tabi olduğu kategoriye göre değişir. Oranların ayrıntısı için e-ticaret KDV oranları yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek hesap (yüzde 20 KDV'li bir ürün)

Aşağıdaki rakamlar tamamen örnektir. Ürün KDV dahil 1.200 TL'ye satılıyor, tüm kalemler yüzde 20 KDV'ye tabi kabul ediliyor.

Bu örnekte 1.200 TL'lik satıştan devlete giden net KDV 32 TL'dir. Pek çok satıcı ise kârını hesaplarken 200 TL'nin tamamını gider sanır ya da tam tersine KDV'yi hiç hesaba katmaz. İkisi de yanlıştır. KDV dahil ve hariç tutarlar arasında hızlı geçiş için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Devreden KDV ne zaman oluşur?

Alışlarınızdaki KDV satışlarınızdaki KDV'den fazlaysa aradaki fark bir sonraki aya devreder. Büyük stok alımı yapılan aylarda, kampanya dönemlerinde yoğun reklam harcamasında veya alış KDV oranı satış oranından yüksek olan ürünlerde bu durum sık görülür. Devreden KDV nakit değildir; ileride ödenecek KDV'den düşülür. Bu yüzden nakit akışı planlarken ayrı izlenmelidir.

Pazaryeri stopajı nedir?

Pazaryeri stopajı, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının satıcılara yaptıkları hakediş ödemelerinden belirli bir oranda vergi kesip satıcı adına vergi dairesine yatırmasıdır. Türkiye'de bu uygulama 2025 itibarıyla devreye girdi. Kesilen tutar bir maliyet değil, peşin ödenmiş vergidir: genel kural olarak yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyanında hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Stopajın oranı, matrahı (KDV hariç tutar mı, brüt tutar mı) ve hangi satıcı tiplerine uygulandığı ikincil düzenlemelerle belirlenir ve değişebilir. Kendi hakediş ekstrenizde kesintinin nasıl gösterildiğini kontrol edin ve bu tutarları muhasebecinize ayrı bir kalem olarak iletin. Mahsup edilmeyen stopaj, gereksiz yere ödenmiş vergi anlamına gelir.

Gelir vergisi ve kurumlar vergisi farkı nedir?

Şahıs şirketi olarak satış yapıyorsanız yıllık kazancınız artan oranlı gelir vergisi tarifesine göre vergilenir. Limited veya anonim şirketse kazanç kurumlar vergisine tabidir, ortaklara kâr dağıtımında ayrıca stopaj söz konusu olur. Hangi yapının avantajlı olduğu ciro, kâr marjı ve kâr dağıtım planına göre değişir. Ayrıntılı karşılaştırma için e-ticaret şirketi kurmak yazımızı okuyabilirsiniz.

Vergi düzenini kurmak için adım adım ne yapmalı?

1. Şirket türünüzü mali müşavirinizle birlikte seçin ve vergi levhanızı pazaryeri paneline yükleyin.
2. e-Arşiv ve gerekiyorsa e-Fatura altyapısını kurun; pazaryeri entegrasyonunu test siparişiyle doğrulayın.
3. Her ürünün KDV oranını tek tek kontrol edin; yanlış oranla kesilen faturalar sonradan düzeltme gerektirir.
4. Pazaryerinin kestiği komisyon, kargo ve reklam faturalarını aylık olarak indirip muhasebeye iletin.
5. Hakediş ekstrelerindeki stopaj kesintilerini ayrı bir tabloda toplayın.
6. Kârlılığınızı KDV hariç rakamlarla hesaplayın; ürün bazında net kârı görmek için net kâr hesaplama rehberimizden yararlanın.

Hangi belgeleri ne kadar süre saklamalısınız?

Vergi incelemesinde ilk istenen şey belgedir. Elektronik faturalar entegratör tarafından saklansa da kendi arşivinizi tutmanız iyi bir alışkanlıktır. Aylık olarak şu dosyaları bir klasörde toplayın:

• Kestiğiniz satış faturalarının listesi ve iade belgeleri
• Tedarikçi alış faturaları ve ithalat varsa gümrük belgeleri
• Pazaryerinin kestiği komisyon, kargo, reklam ve hizmet faturaları
• Hakediş ekstreleri ve stopaj kesinti dökümleri
• Banka hesap hareketleri ve kredi kartı ekstreleri

Yasal saklama süresi genel olarak yıllarla ölçülür; kesin süreyi mali müşavirinize sorun ve en azından bu süre boyunca belgeleri erişilebilir tutun. Düzenli bir arşiv, inceleme sırasında olduğu kadar kendi kârlılık analiziniz için de işe yarar.

Sık yapılan hatalar

• KDV dahil ciroyu gelir sanmak: Hesabınıza yatan paranın bir kısmı devlete aittir. Fiyatlandırmayı KDV hariç tutarla yapın.
• Komisyon faturalarını muhasebeye iletmemek: Bu faturalardaki KDV indirilmezse her ay fazladan vergi ödersiniz.
• İadeleri belgelememek: İade edilen ürünün satış faturası iptal edilmeden kalırsa KDV ve kazanç fazla görünür.
• Stopajı gider yazmak: Stopaj mahsup edilebilir bir ön ödemedir; gider gibi takip edilirse kâr da, vergi de yanlış hesaplanır.
• Yanlış KDV oranı: Aynı kategoride farklı oranlara tabi ürünler olabilir; tahmin yerine güncel listeye bakın.

Özet

Pazaryeri satıcısının vergi düzeni üç soruya dayanır: her satışa doğru fatura kesiliyor mu, alış ve hizmet faturalarındaki KDV indiriliyor mu, hakedişten kesilen stopaj yıl sonunda mahsup ediliyor mu? Bu üç akışı düzenli tutan satıcı hem gereksiz vergi ödemez hem de gerçek kârını görür. Oran, süre ve eşik gibi ayrıntılar değişebildiği için bu rehberi bir başlangıç noktası olarak kullanın ve son kararı mali müşavirinizle verin.